موزائيك كدو (Squash Mosaic Virus (SqMV
![]()
اين بيماري اولين بار در سال 1934 در كاليفرنيا گزارش شد. از آن زمان به بعد در امريكاي شمالي، امريكاي جنوبي، اروپا و استراليا مشاهده شده است.
خسارت اين ويروس به پاي CMV ، WMV و TRSV نميرسد. ويروس موزائيك كدو بيشتر گياهان خانواده كدوئيان را مورد حمله قرار ميدهد اما بيشتر ايزولهها اثري روي هندوانه ندارند. علاوه بر كدوئيان اين ويروس ميتواند به گياهان ديگر از قبيل نخود حمله كند.
علائم اوليه در روي كدو تنبل و كدو عبارت از روشن شدن رگبرگها و لكههاي كلروز در روي برگهاي جوان ميباشد. سپس برگها به طرف بالا پيچ خورده لكههاي سبز روشن و تيره در برگها نمايان ميشود. يكي از نشانههاي مشخص در روي گياه كدو، وجود برگهاي نخي شكل است و ميوههاي توليد شده از بوتههاي كدو تابستانه بدشكل شده، برآمدگيهائي در روي سطح آنها ديده ميشود.در روي خيار در برگهاي حقيقي اوليه رگبرگها روشن ميگردند و در اطراف اين رگبرگهاي زرد شده نقاط زردي نمايان ميشوند. برگهاي جوان ممكن است به طرف بالا پيچ بخورند. در روي برگهائي كه بعداً بوجود ميآيند، تعداد لكهها ممكن است بسيار كم و يا اصلاً بوجود نيايند و يا امكان دارد علائم اصلي محو شوند و در نتيجه تشخيص آلوگي مشكل گردد.
در روي گياه Muskmelon رگبرگها كمي روشن ميشوند بعداً لكههاي زردي ممكن است بوجود آيند. نوارهاي زرد، نقاط زرد يا زرد عمومي در اطراف رگبرگها ممكن است بوجود آيند تعداد كمي از برگها ممكن است بدشكل شوند.
ايزولههاي SqMV از نظر سرولوژيكي به دو گروه تقسيم ميشوند. گروه I هندوانه را آلوده ميكند و سبب علائم شديدي در روي Muskmelon ميشود و در روي كدو تنبل علائم مختصري ايجاد مي كند. گروه II هندوانه را آلوده نميكند و در روي Muskmelon علائم مختصري ايجاد مينمايد و روي كدو تنبل علائم شديدي بوجود ميآورد.
در روي Cucumis metuliferus اين ويرس لكههاي موضعي ايجاد ميكند و اين ميزبان براي تشخيص اين ويروس بسيار مفيد است. طبق بررسيهائي كه توسط ايزدپناه در ايران انجام گرفته ايزولههاي ايراني 1- SqMV تشخيص داده شده كه از يك واريته محلي خيار چنبر جدا شده است (ايزدپناه 1368).
ويروس موزائيك كدو ميتواند روي بذور زندگي كند. در استان بوشهر انتقال SqMV از طريق بذر خيار چنبر (Cucumis meto var. flexuosus Naud) محقق گرديده است اين ويروس نيز ميتواند در داخل بدن سوسكها زمستانگذراني كند.
گسترش بيماري در سطوح خيلي وسيع توسط بذر امكان پذير ميباشد. درصد انتقال گروه I اين ويروس در كدو حدود 4/0 درصد، در هندوانه 5/1 درصد، خربزه Honey Dew 9/2 درصد، در Muskmelon 2/3 درصد و كدو تنبل 5/4 درصد ميباشد و ميزان درصد انتقال گروه I بيشتر از گروه II است. در گروه II درصد انتقال در كدو تنبل 1/0 درصد، در كدو 3/0 درصد و اين گروه بذور خربزه Honey Dew و Muskmelon را آلوده نميكند.
حشرات ناقل SqMV عبارتند از: Acalymma trivittata (Mann);
Diabrotica undecimpunctata howardi Barber; Aclyma thiemei thiemei Baly; Diabrotica balteata Le Conte; Epilachna chrysomelina.
در بوشهر مشخص شده است كه هم حشرات بالغ و هم لاروهاي كفشدوزك 12 نقطهاي (E.chryssomelina) ميتوانند Sq MV –1 را انتقال دهند (ايزدپناه، 1368).

روشهاي مبارزه براي SqMV عبارتند از: به حداقل رساندن انتقال به وسيله بذر، حذف ميزبانهائي كه ويروس را در خود ذخيره ميكنند و مبارزه با سوسكهاي ناقل، بذور را بايد از مناطقي كه SqMV شيوع ندارد تهيه نمود. هنگامي كه بذور به مقدار زياد آلوده باشند در خلال انبارداري آلودگي بذر كاهش مييابد. در مواقعي كه منبع ويروس شناخته شده و از نظر آلودگي اهميت داشته باشند بايد آنها را از بين برد. گاهي براي از بين بردن ويروس به ناچار بايد تمام گياهان بيمار در منطقه از بين بروند و اين مبارزه بايد تا چند سال ادامه يابد (Sherf & MacNab, 1986)







